Interview

“Als je uitgaat van de échte hulpvraag, heb je meer succes”

Anne Bouw en Jurgen van Gerwen

Bijzonder Jeugdwerk en vso-school de Korenaer ontwierpen samen een serie ontwikkelprogramma’s op maat voor hun doelgroep: jongeren met complexe gedragsproblemen. Waarom is dat een vooruitgang? En wat verandert er straks in de zorg?


Aanbod sluit beter aan

Anne Bouw (programmamanager Bijzonder Jeugdwerk) en Jurgen van Gerwen (directeur de Korenaer): “Cliënten zullen straks merken dat ons aanbod preciezer aansluit op wat ze nodig hebben. In de ontwikkelprogramma’s staat niet het aanbod centraal, maar de hulpvraag. Eerst hebben we cliëntprofielen opgesteld, gebaseerd op de centrale hulpvragen waarmee cliënten zich bij ons aanmelden. Binnen het ontwikkelprogramma wordt ook rekening gehouden met de specifieke leerstijl van ouders en jongeren en de zwaarte van de problematiek. We hebben de expertise uit onze organisaties over verschillende cliëntprofielen bij elkaar gebracht in expertiseteams. Deze teams werken op dit moment de ontwikkelprogramma’s uit.”


Hulpvraag versus problematiek

De hulpvraag centraal stellen is volgens Bijzonder Jeugdwerk en de Korenaer iets heel anders dan de problematiek centraal stellen. “Deze jongeren en gezinnen kampen vaak met zo’n wirwar aan problemen, dat je ze niet zomaar in probleemhokjes als ADHD, depressie of verslavingsproblematiek kunt indelen. Wij vinden het veel relevanter om uit te zoeken waar de jongere en het gezin op dát moment bij geholpen willen worden. Welke hulpvraag moet in hun ogen voorrang krijgen en beantwoord worden? Tijdens de intake brengen we dat samen met de cliënt in beeld. Voor de ene jongere is dat bijvoorbeeld: ‘Geef mij zicht op mijn problemen en mogelijkheden.’ Een ander vraagt: ‘Help mij op eigen benen staan’ of ‘Leer mij en mijn ouders weer veilig samen zijn’. Onze nieuwe cliëntprofielen zijn op deze manier ingedeeld en beschreven. Samen met de jongere, de ouders en de verwijzer beslissen we welk cliëntprofiel bij hen past en vervolgens welk ontwikkelprogramma daarop aansluit.”


Behandeling op maat

De ontwikkelprogramma’s van Bijzonder Jeugdwerk worden op maat samengesteld. Hoe ziet dat er concreet uit? “In ieder programma leggen we andere basisaccenten. Als het gezin zicht wil krijgen op de beperkingen en mogelijkheden, dan leggen we het accent op psycho-educatie. Als de hulpvraag is ‘Leer mij en mijn ouders weer veilig samen zijn’, dan leggen we het accent op behandeling van het systeem. Zo’n basisprogramma vullen we aan met optionele modules op het gebied van opvoeding, talentontwikkeling, therapie, training of onderwijs. De keuzes die we daarin maken, zijn onder meer afhankelijk van de leerdoelen en de leerstijl van de jongere. We vinden het heel belangrijk dat de jongere en zijn ouders snappen waarom bepaalde modules worden gekozen. Beslissingen nemen we daarom altijd samen met de cliënt. Het gezin is daardoor veel gemotiveerder en dat maakt de hulp succesvoller.”


Verblijf niet altijd nodig

Een 24-uurs verblijf is tegenwoordig niet meer vanzelfsprekend, zo valt af te lezen uit de nieuwe ontwikkelprogramma’s. Waarom is dat? “We zijn kritischer gaan kijken naar wat écht nodig is om een gezin vooruit te helpen. Daarom bieden we overnachtingen alleen aan als de ouders het écht niet redden of als de situatie onveilig is. En dan het liefst zo kort mogelijk en in deeltijd. Ook ons aanbod ontwikkelen we in die richting. Ons dagprogramma voor jongeren die op Vreekwijk in Deurne verblijven, willen we ook beschikbaar maken voor thuiswonende jongeren. We kunnen hen dan van 8.00 tot 20.00 uur een dagprogramma op maat aanbieden, met bijvoorbeeld onderwijs, therapie, ontspanning en talentontwikkeling. ’s Avonds mee-eten kan ook. Maar slapen doen ze gewoon thuis, als het even kan.”


Veilige plek om op te groeien

Is thuis wonen wel haalbaar voor alle jongeren? “Nee. We moeten er rekening mee houden dat er altijd een kleine groep jongeren zal blijven die écht niet meer thuis kan wonen en ook niet in een gezinshuis. Zij hebben langdurig een passend pedagogisch klimaat nodig. Bijvoorbeeld jongeren die chronisch getraumatiseerd zijn. Daar moet je niet mee leuren. Hun hulpvraag is in feite ‘Geef mij een plek waar ik veilig kan opgroeien’.” En dat bieden wij ook.


Achter de schermen

Wanneer gaan de nieuwe ontwikkelprogramma’s van start? “Op dit moment zijn we achter de schermen druk bezig om onze organisaties hierop in te richten. De intake in Deurne wordt nu afgenomen door zorg en onderwijs samen, zodat de cliënt maar één keer zijn verhaal hoeft te doen. Ook gaan we de capaciteitsplanning aanpassen en de effectmeting koppelen aan de ontwikkelprogramma’s. In de loop van 2018 verwachten we klaar te zijn en dan gaan we los. Dan zullen cliënten en verwijzers de meerwaarde ervaren.”

Anne Bouw en Jurgen van Gerwen